TEMEL MUHASEBE DENKLEMİ VE HESAPLAR

TEMEL MUHASEBE DENKLEMİ VE HESAPLAR

TEMEL MUHASEBE DENKLEMİ VE HESAPLAR:  Bilanço, bir işletmenin belirli bir tarihte sahip olduğu varlıklar ile bu varlıkların sağlandığı kaynakları likit olandan likit olmayana doğru gösteren mali tablodur. Bilanço biçimlerine ve kapsamlarına göre bölümlendirilebilir. Biçimlerine göre bilanço tipleri, hesap tipi ve rapor tipi bilanço olmak üzere ikiye ayrılır

Hesap Tipi Bilanço; bu tip bilançoda aktif ve pasif kalemler muhasebede kullanılan hesap çizelgesine karşılıklı olarak yazılarak düzenlenir.

Rapor Tipi Bilanço; bu tip bilanço, aktif ve pasif kalemlerin alt alta yazılmasıyla oluşturulur. Rapor tipi bilanço, bir işletmenin birden fazla yıla ait bilanço rakamlarını yan yana yazarak karşılaştırma fırsatı verdiğinden, analiz amacıyla kullanılmaya daha elverişlidir.

Kapsamına göre bilançolar ise özet bilanço tipi ve ayrıntılı bilanço tipi olmak üzere ikiye ayrılır.

Bunlar aşağıdaki şekilde açıklanır:

Özet Bilanço; bu tip bilanço genel olarak hesap gruplarını ve tutarlarını gösterir.

Ayrıntılı Bilanço Tipi; bu tip bilanço, hesap grupları yanında her hesap grubunda yer alan hesapları da gösterir.

Mali durum tablosu adı da verilen bilanço, bir işletmenin belirli bir zaman dilimindeki mali durumunu raporlar. Bilançonun unsurları, varlıklar, yükümlülükler (borçlar), özkaynaklardan oluşur. Bunlar bilanço eşitliğinin unsurları olarak da bilinir.

Bilançonun aktif (varlıklar) toplamı ile pasif (kaynaklar) toplamı her zaman birbirine eşit olmalıdır.

Temel Muhasebe Denklemi denilen bu eşitlik aşağıdaki gibi ifade edilir.

AKTİF (VARLIKLAR) = PASİF (KAYNAKLAR)

Mevcutlar + Alacaklar = Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklar

Dönen Varlıklar + Duran Varlıklar = Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar +

Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar + Özkaynaklarİşletmenin sermayesinin hesaplanabilmesi aşağıdaki gibidir.

Sermaye = Varlıklar – (Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar + Uzun Vadeli
Yabancı Kaynaklar)<

MUHASEBENİN TANIMI, FONKSİYONLARI ve TEMEL KAVRAMLAR

Bilançoya şekil olarak bakıldığında dört bölüm bulunmaktadır.

✓ Bilanço başlığı,

✓ Aktif tarafı,

✓ Pasif tarafı,

✓ Bilanço dipnotları.

Bilanço Başlığı: Bilanço başlığında bulunması gereken üç önemli unsur; işletmenin adı veya unvanı, bilanço kelimesi ve bilanço tarihi.

Aktif: Bilançonun sol tarafında, işletmenin varlıklarını (mevcutlarını ve alacaklarını) gösteren kısımdır (100-299 arası hesaplar).

Pasif: Bilançonun sağ tarafında, işletmenin kaynaklarını (sermayesini ve borçlarını) gösteren kısımdır (300-599 arası hesaplar).

Bilanço Dipnotları: Bilançonun daha iyi anlaşılıp yorumlanabilmesi için gerekli açıklamaların yapıldığı bölümdür.

Bilançonun Aktifinde Yer Alan Varlıklara İlişkin İlkeler:

✓ İşletmenin bir yıl içinde paraya dönüşebilecek değerleri dönen varlık grubunda, bir yıldan fazla sürede paraya çevrilecek değerler duran varlıklar grubunda yer almalıdır.

✓ Vadesi bir yılın altına düşen duran varlıklar dönen varlık grubuna aktarılmalıdır.

✓ Değeri düşen varlıklara mutlaka karşılık ayrılmalıdır.

✓ Vadeli alacaklar bilanço tarihindeki değerine indirgenmelid ir.

✓ Birikmiş amortismanlar bilânçoda gösterilmelidir.

✓ Alacaklar özelliklerine göre ayrılmalıdır.

✓ Kesin olmayan alacaklar için tahakkuk yapılmamalıdır .

Bilançonun Pasifinde Yer Alan Kaynaklara İlişkin İlkeler:

✓ Kısa ve uzun vade ayırımında bir yıl ölçüt olarak alınmalıdır.

✓ Vadesi bir yılın altına düşen borçlar kısa vadeli yabancı kaynaklara aktarılmalıdır.

✓ Tüm borçlar gösterilmelidir.

✓ Vadeli borçlar bilânço tarihindeki değerine indirgenmelidir.

✓ Borçlar özelliklerine göre ayrılmalıdır.

Bilançonun Pasifinde Yer Alan Özkaynaklara İlişkin İlkeler:

MUHASEBENİN TANIMI, FONKSİYONLARI ve TEMEL KAVRAMLAR

✓ Özkaynaklar, sermayedarların haklarını göstermelidir.

✓ Sermaye payları özelliklerine göre gösterilmelidir.

✓ Azalan özkaynak belirtilmelidir.

✓ Özkaynak net gösterilmelidir.

✓ Zarar özkaynaklardan indirilmelidir.

✓ Sermaye yedekleri gelir olarak gelir tablosuna alınmamalıdır.

Bilançodaki varlık ve kaynak hesaplarının işleyişleri birbirinden farklıdır.

Varlık Hesaplarının İşleyişi: Varlık hesapları dönen varlıklar ve duran varlıklar olmak üzere ikiye ayrılır. Hesap kodları 1 ile başlayan hesaplar dönen varlıklar, hesap kodları 2 ile başlayan hesaplar duran varlıklar grubunda yer alır. Varlık hesaplarının işleyişinde artış meydana geldiğinde hesabın borç tarafına, azalış meydana geldiğinde hesabın alacak tarafına kayıt yapılır.

Varlık hesaplarında ilk kayıt devamlı borç tarafa yapılır. Çünkü borç tarafı “+” kısmıdır, alacak tarafı ise “-” kısımdır. Hiçbir zaman borç tarafı (+) alacak tarafından (-) az olamaz. Bu nedenle borç tarafa (+) bir kayıt yapılmadan, alacak tarafa ( -) kayıt yapılamaz.

Varlık hesaplarında bir hesapta artış (+) olursa devamlı borç tarafa, hesapta azalış

olursa (-) devamlı alacak tarafa kayıt yapılır.

Tek düzen hesap planında varlık hesaplarının bazılarının yanında (-) işareti bulunur. Bu hesaplar, varlık hesaplarının işleyiş kurallarının tam tersine göre kaydedilir. Yani (-) işareti bulunan varlık hesapları, kaynak hesapları gibi işlem görür.

Kaynak Hesaplarının İşleyişi: Kaynak hesapları kısa vadeli yabancı kaynaklar, uzun vadeli yabancı kaynaklar ve özkaynaklar olmak üzere üçe ayrılır. Hesap kodları 3 ile başlayan hesaplar kısa vadeli yabancı kaynaklar, hesap kodları 4 ile başlayan hesaplar uzun vadeli yabancı kaynaklar, hesap kodları 5 ile başlayan hesaplar özkaynaklar grubun da yer alır. Kaynak hesaplarının işleyişinde artış meydana geldiğinde (borçlanma arttıkça) hesabın alacak tarafına, azalış meydana geldiğinde (borçlar ödendikçe) hesabın borç tarafına kayıt yapılır.

Kaynak hesaplarında ilk kayıt devamlı alacak tarafa yapılır. Çünkü alacak tarafı “+” kısmıdır, borç tarafı ise “-” kısımdır. Hiçbir zaman alacak tarafı (+) borç tarafından (-) az olamaz.

Kaynak hesaplarında bir hesapta artış (+) olursa devamlı alacak tarafa, hesapta azalış

olursa (-) devamlı borç tarafa kayıt yapılır.

Bunları da beğenebilirsin Yazarın diğer kitapları

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.