İnşaat Taahhüt İşletmeleri

İnşaat Taahhüt İşletmeleri

İnşaat Taahhüt İşletmeleri

Bir inşaat işinin sözleşme koşullarına uygun olarak yüklenici firma tarafından, belli bir ücret karşılığı yapılarak teslim edilmesi taahhüt şeklinde yapılan inşaat ve onarım işi olarak tanımlanmaktadır. Taahhüt şeklindeki inşaat ve onarım işlerinin, özel inşaatlardan en önemli farkı yapılan işin bir “hizmet üretimi” işi olmasıdır.

Taahhüt şeklindeki özel veya kamu sektörüne yapılan ve genellikle yıllara yaygın inşaat ve onarım işi niteliğinde olan inşaat işlerini gerçekleştiren işletmelerdir. Başkası adına yapılan inşaat işleri taahhüt kapsamında yer almakta ve uygulamada taahhüt şeklindeki inşaat ve onarım işleri olarak ifade edilmektedir. Ancak bir inşaat faaliyetinin taahhüt şeklinde inşaat ve onarım işi olarak değerlendirilebilmesi için aşağıda verilen unsurları taşıması gerekmektedir (Şenlik; 2011, s.24).

✓ İşin yapılmasını isteyen taraf bulunmalı (inşaat sahibi),

✓ İşin yapılmasını üstlenen taraf olmalı (müteahhit),

✓ Sözleşmeye konu olan inşaat ve onarım işi bulunmalı (inşaat işi ) ve

✓ İnşaat ve onarım işi belli bir bedel karşılığında yapılmalıdır.

Aylara ve yıllara yaygın taahhüt şeklindeki inşaat ve onarım işleri, kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör işletmelerine yaptırılmaktadır. Özel sektör işletmeleri, Borçlar Kanunu’nun 1. ve 39. maddelerindeki hükümlere göre inşaat taahhüt ve onarım işi yapan işletmeler ile sözleşme yapabilme serbestliğine sahiptir. Kamu kurum ve kuruluşları, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve bu kanunlarla ilgili yönetmelikler çerçevesinde işlemlerini gerçekleştirmek zorundadırlar. Bu nedenle bir inşaat işletmesinin kamu kuruluşlarına ait bir inşaat işine başlayabilmesi için yasa ve yönetmeliklerde belirlenen kurallara uyması gerekmektedir.

İnşaat taahhüt ve onarım işletmelerinde, işin alınmasını müteakip yapılacak ilk iş projenin hazırlanmasıdır. İş sahibi, konusunda uzman ve yeterli teknik bilgiye sahip mimar ve mühendislere proje yönetimi mantığıyla projeyi hazırlattırır.

5812 sayılı Kanun, “Kamu İhale Kanunu İle Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” adı altında 20.11.2008 tarihinde kabul edilerek, 05.12.2008 gün ve 27075 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. 5812 sayılı Kanun da 4734 sayılı Kanun’da değişiklik yapan Yasa olarak karşımıza çıkmakta olup, 4964 sayılı Kanun gibi 4734 sayılı Kanun’da kapsamlı değişiklikler yapmıştır.

4734 sayılı Kanun’un 13. maddesinde geçen “Resmi Gazetede” ibareleri “Kamu İhale Bülteninde” olarak değiştirilmiştir. Bundan sonra artık ihale ilanlarının Resmi Gazete ilanı yerine “Kamu İhale Bülteninde” ilanı yoluna gidilecektir.

Tanımlar (4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu (Değişiklikler İşlenmiş) 07.04.2015 tarih ve 29319 sayılı Resmi Gazete)

Mal: Satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve hakları,

Yapım: Bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane, köprü, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil hattı, baraj, enerji santrali, rafineri tesisi, sulama tesisi, toprak ıslahı, taşkın koruma ve dekapaj gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, büyük onarım, restorasyon, çevre düzenlemesi, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri ile benzeri yapım işlerini,

Yapım müteahhidi: Yapım işi ihalesine teklif veren gerçek veya tüzel kişileri veya bunların oluşturdukları ortak girişimleri,

Aday: Ön yeterlik için başvuran gerçek veya tüzel kişileri veya bunların oluşturdukları ortak girişimleri,

Ortak girişim: (Değişik: 30.07.2003-4964/3 md.) İhaleye katılmak üzere birden fazla gerçek veya tüzel kişinin aralarında yaptıkları anlaşma ile oluşturulan iş ortaklığı veya konsorsiyumları,

İstekli: Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesine teklif veren tedarikçi, hizmet sunucusu veya yapım müteahhidini,

İstekli olabilecek: (Ek: 20.11.2008-5812/2 md.) İhale konusu alanda faaliyet gösteren ve ihale veya ön yeterlik dokümanı satın almış gerçek veya tüzel kişiyi ya da bunların oluşturdukları ortak girişimi,

Ön ilan: Yıl içerisinde ihale edilmesi planlanmış işlere ilişkin olarak, mali yılın başlangıcını izleyen mümkün olan en kısa sürede yapılan duyuruyu,

Yerli istekli: (Değişik: 30.07.2003-4964/3 md.) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişiler ile Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişilikleri,

Yüklenici: Üzerine ihale yapılan ve sözleşme imzalanan istekliyi,

İdare: İhaleyi yapan bu Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşları,

İhale yetkilisi: (Değişik: 30.07.2003-4964/3 md.) İdarenin, ihale ve harcama yapma yetki ve sorumluluğuna sahip kişi veya kurulları ile usulüne uygun olarak yetki devri yapılmış görevlilerini,

Başvuru belgesi: Belli istekliler arasında ihale usulünde ön yeterliğe katılan aday tarafından yeterliğinin tespitinde kullanılmak üzere sunulan belgeleri,

İhale dokümanı: İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinde; isteklilere talimatları da içeren idari şartnameler ile yaptırılacak işin projesini de kapsayan teknik şartnameler, sözleşme tasarısı ve gerekli diğer belge ve bilgileri,

İfade etmektedir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre projeler aşağıdaki gibi tanımlanmaktadır.

Ön proje

Belli bir yapının kesin ihtiyaç programına göre; gerekli arazi ve zemin araştırmaları yapılmadan, bilgilerin halihazır haritalardan alındığı, çevresel etki değerlendirme ve fizibilite raporları dahil elde edilen verilere dayanılarak hazırlanan plân, kesit, görünüş ve profillerin belirtildiği bir veya birkaç çözümü içeren projedir. Avan projeler olarak da adlandırılan bu projeler üzerinde değişiklik yapılması olasılığı söz konusudur.

Kesin proje

Belli bir yapının onaylanmış ön projesine göre; mümkün olan arazi ve zemin araştırmaları yapılmış olan, yapı elemanlarının ölçülendirilip boyutlandırıldığı, inşaat sistem ve gereçleri ile teknik özelliklerinin belirtildiği projedir.

Uygulama projesi

Belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği projeyi ifade etmektedir. Bu projelerin hazırlanması, teknik açıdan uzman olan mimar ve mühendislere aittir. Ayrıca yapılacak olan inşaat işinin özelliğine göre, bir inşaat projesi, ayrı ayrı alt projelerden oluşturulur. Her bir alt projenin de tamamlanmasıyla birlikte inşaat projesi bitirilmiş olur.

Keşif Bedelinin Belirlenme si

Keşif bedeli; ihaleye çıkarılacak inşaatın proje ve keşif özetlerine dayanılarak, inşaatın müteahhit tarafından yapılacağı tahmin edilen maliyet tutarı ile müteahhit karını içeren bedeldir. Bu bedelin belirlenmesinde, izlenen yöntemler farklı olabilir. İnşaatın teknik özellikleri ve ekonomik koşullar bu bedelin belirlenmesinde önemli rol oynar. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın kontrolü altındaki inşaatlarda keşif bedeli, genel projeyi oluşturan her alt projede yer alan işlerin, birim fiyat listesinde bulunan fiyatlarla hesaplanmasıyla belirlenir

Yapı, tesis, onarım işleri ihalelerine katılmak isteyen müteahhitler, ihale komisyonuna verilmek üzere ve yalnız verildiği iş için geçerli olan bir katılma (yeterlilik) belgesi hazırlarlar.

İhale

Kamu İhale Kanunu’nda yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan işlemlerin bütünüdür.

Teklif: Kamu İhale Kanununa göre yapılacak ihalelerde isteklinin idareye sunduğu fiyat teklifi ile değerlendirmeye esas belge ve/veya bilgileri ihtiva etmektedir.

Açık ihale usulü: Bütün isteklilerin teklif verebildiği usulü ifade etmektedir.

Belli istekliler arasında ihale usulü: Ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda idare tarafından davet edilen isteklilerin teklif verebildiği usulü ifade etmektedir.

Pazarlık usulü: Bu Kanunda belirtilen hallerde kullanılabilen, ihale sürecinin iki aşamalı olarak gerçekleştirildiği ve idarenin ihale konusu işin teknik detayları ile gerçekleştirme yöntemlerini ve belli hallerde fiyatı isteklilerle görüştüğü usulü ifade etmektedir.

Doğrudan temin: Bu Kanunda belirtilen hallerde ihtiyaçların, idare tarafından davet edilen isteklilerle teknik şartların ve fiyatın görüşülerek doğrudan temin edilebildiği usulü ifade etmektedir.

İhale yetkilileri: İhaleye çıkarılan yapım işleri için ihaleye katılmak isteyen isteklilerin farklı ihale yöntemlerine göre teklif vermelerini isteyebilir.

Ön ilan: (Ek: 20.11.2008-5812/2 md.) Yıl içerisinde ihale edilmesi planlanmış işlere ilişkin olarak, mali yılın başlangıcını izleyen mümkün olan en kısa sürede yapılan duyuruyu ifade etmektedir.

Elektronik Kamu Alımları Platformu: (Ek: 20.11.2008-5812/2 md.)

İdareler ile kamu alımları sürecine taraf olanların bu sürece ilişkin işlemleri internet üzerinden gerçekleştirebilecekleri ve Kurum tarafından yönetilen elektronik ortamı ifade etmektedir.

Dinamik alım sistemi: (Ek: 20.11.2008-5812/2 md.) İhale dokümanına uygun ön teklif veren ve sistemin geçerlik süresi içerisinde yeterlik kriterlerini sağlayan bütün isteklilerin sisteme kabul edildiği, piyasada mamul olarak bulunan malların tedarikine yönelik tamamen elektronik ortamda gerçekleştirilen alım sürecini ifade etmektedir.

Elektronik eksiltme: (Ek: 20.11.2008-5812/2 md.) Tekliflerin değerlendirilmesinin ardından elektronik ortamda eksiltme şeklinde sunulan yeni fiyatların veya belirli teklif unsurlarına ilişkin yeni değerlerin bir elektronik araç marifetiyle otomatik değerlendirme metotları kullanılarak yeniden değerlendirilmesi ve sıralandırılması şeklinde tekrar eden işlemleri ifade etmektedir.

Çerçeve anlaşma: (Ek: 20.11.2008-5812/2 md.) Bir veya birden fazla idare ile bir veya birden fazla istekli arasında, belirli bir zaman aralığında gerçekleştirilecek alımların özellikle fiyat ve mümkün olan hallerde öngörülen miktarlarının tespitine ilişkin şartları belirleyen anlaşmayı ifade etmektedir.

Eşik değerler: (Madde 8) Bu Kanunun 13 ve 63 üncü maddelerinin uygulanmasında yaklaşık maliyet dikkate alınarak kullanılacak eşik değerler aşağıda belirtilmiştir:

  1. a) (Değişik: 12.06.2002-4761/12 md.) Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin mal ve hizmet alımlarında üçyüzmilyar Türk Lirası. (Birmilyonyetmişüçbinbeşyüzyirmibeş Türk Lirası)*
  2. b) (Değişik: 12.06.2002-4761/12 md.) Kanun kapsamındaki diğer idarelerin mal ve hizmet alımlarında beşyüzmilyar Türk Lirası. (Birmilyon yediyüzseksedokuzbinikiyüzonüç Türk Lirası) *
  3. c) (Değişik: 12.06.2002-4761/12 md.) Kanun kapsamındaki idarelerin yapım işlerinde onbirtrilyon Türk Lirası. (Otuzdokuzmilyonüçyüzaltmışikibindokuzyüzyirmi Türk Lirası)*

Yaklaşık maliyet: (Madde 9) (Değişik: 30.07.2003 -4964/6 md.) Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.

Uygulanacak ihale usulleri: (Madde 18) İdarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde aşağıdaki usullerden biri uygulanır:

  1. Açık ihale usulü.
  2. Belli istekliler arasında ihale usulü.
  3. Pazarlık usulü.
  4. (Mülga: 30.07.2003 -4964/12 md.)

Açık İhale Usulü

Bütün isteklilerin hazır bulunduğu ortamda sözlü olarak yapılan bir ihale türüdür. Bu usulde herhangi bir kısıtlama olmaksızın herkes doğrudan ihaleye katılabilir.

Belli İstekliler Arasında İhale Usulü

Yapılacak ön yeterlilik değerlendirmesi sonucunda idarece davet edilen isteklilerin teklif verebildikleri usuldür. Yapım işleri, hizmet ve mal alım ihalelerinden işin özelliğinin uzmanlık ve/veya ileri teknoloji gerektirmesi nedeniyle açık ihale usulünün uygulanamadığı işlerin ihalesi ile yaklaşık maliyeti eşik değerin yarısını aşan yapım işi ihaleleri bu usule göre yaptırılabilir. Ön yeterlilik değerlendirmesi sonucunda asgari yeterlilik koşullarını sağlayan istekliler ihaleye davet edilirler.

Pazarlık Usulü

Bu Kanunda belirtilen hallerde kullanılabilen, ihale sürecinin iki aşamalı olarak gerçekleştirildiği ve idarenin ihale konusu işin teknik detayları ile gerçekleştirme yöntemlerini ve belli hallerde fiyatın isteklilerle görüşüldüğü yöntemdir. Aşağıda belirtilen hallerde pazarlık usulü ile ihale yapılabilir:

  1. Açık ihale usulü veya belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan ihale sonucunda teklif çıkmaması.
  2. Doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması.
  3. Savunma ve güvenlikle ilgili özel durumların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması.
  4. İhalenin, araştırma ve geliştirme sürecine ihtiyaç gösteren ve seri üretime konu olmayan nitelikte olması.
  5. İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenememesi.
  6. f) (Ek: 30.07.2003-4964/14 md.) İdarelerin yaklaşık maliyeti ellimilyar Türk Lirasına (Yüzdoksanbeşbinikiyüzbeş Türk Lirası)* kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımları.

(Değişik ikinci fıkra: 20.11.2008-5812/7 md.) (b), (c) ve (f) bentlerinde belirtilen hallerde ilan yapılması zorunlu değildir. İlan yapılmayan hallerde en az üç istekli davet edilerek, yeterlik belgelerini ve fiyat tekliflerini birlikte vermeleri istenir.

Doğrudan Temin

Bu Kanunda belirtilen hallerde ihtiyaçların, idare tarafından davet edilen isteklilerle teknik şartların ve fiyatın görüşülerek doğrudan temin edilebildiği yöntemdir. Bu yöntemin uygulanmasının temel nedeni, ihtiyacın sadece doğrudan talep edilen gerçek veya tüzel kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesidir. Kamu kurumu yapım işlerine ilişkin olarak aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir:

  1. a) İhtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi,
  2. b) Sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması,
  3. Mevcut mal, ekipman, teknoloji veya hizmetlerle uyumun ve standardizasyonun sağlanması için zorunlu olan mal ve hizmetlerin, asıl sözleşmeye dayalı olarak düzenlenecek ve toplam süreleri üç yılı geçmeyecek sözleşmelerle ilk alım yapılan gerçek veya tüzel kişiden alınması,
  4. Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş

milyar (Ellisekizbinbeşyüzellibeş Türk Lirası)*, diğer idarelerin

beşmilyar Türk Lirasını (Ondokuzbinbeşyüzyedi Türk Lirası)* aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar.

  1. İdarelerin ihtiyacına uygun taşınmaz mal alımı veya kiralanması.
  2. (Değişik: 20.11.2008-5812/8 md.) Özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması ekonomik olmayan veya acil durumlarda kullanılacak olan ilaç, aşı, serum, anti-serum, kan ve kan ürünleri ile ortez, protez gibi uygulama esnasında hastaya göre belirlenebilen ve hastaya özgü tıbbî sarf malzemeleri, test ve tetkik sarf malzemeleri alımları.
  3. Milletlerarası tahkim yoluyla çözülmesi öngörülen uyuşmazlıklarla ilgili davalarda, Kanun kapsamındaki idareleri temsil ve savunmak üzere Türk veya yabancı uyruklu avukatlardan ya da avukatlık ortaklıklarından yapılacak hizmet alımları.
  4. (Ek: 12.12.2003-5020/28 md.; Değişik: 20.11.2008-5812/8 md.)

8/1/1943 tarihli ve 4353 sayılı Kanunun 22 ve 36 ncı maddeleri uyarınca Türk veya yabancı uyruklu avukatlardan hizmet alımları ile fikri ve sınai mülkiyet haklarının ulusal ve uluslararası kuruluşlar nezdinde tescilini sağlamak için gerçekleştirilen hizmet alımları.

  1. i) (Ek: 15.05.2008-5763/35 md.) Türkiye İş Kurumunun, 25.06.2003 tarihli ve 4904 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (b) ve (c) bentlerinde

sayılan görevlerine ilişkin hizmet alımları ile 25.08.1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 48 inci maddesinin yedinci fıkrasında sayılan görevlerine ilişkin hizmet alımları,

  1. j) (Ek: 20.11.2008-5812/8 md.; Değişik: 19.11.2013-6504/1 md.)

Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi, Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların halkoyuna sunulması, milletvekili genel ve ara seçimleri, mahalli idareler ile mahalle muhtarlıkları ve ihtiyar heyetleri genel ve ara seçimi dönemlerinde Yüksek Seçim Kurulunun ihtiyacı için yapılacak filigranlı oy pusulası kağıdı ile filigranlı oy zarfı kağıdı alımı, oy pusulası basımı, oy zarfı yapımı hizmetleri ile bu seçimlere yönelik her türlü seçim malzemelerinin alımı ile yurt dışı seçim harcamaları, il seçim kurulu başkanlıkları tarafından alınacak oy pusulası basım hizmeti alımı.

Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir.

Tasarım yarışmaları: (Madde 23) İdareler gerekli gördükleri mimarlık, peyzaj mimarlığı, mühendislik, kentsel tasarım projeleri, şehir ve bölge plânlama ve güzel sanat eserleri ile ilgili bir plân veya tasarım projesi elde edilmesine yönelik olarak, ilgili mevzuatında belirlenecek usul ve esaslara göre rekabeti sağlayacak şekilde ilân yapılmak suretiyle, jüri tarafından değerlendirme yapılmak üzere ödüllü veya ödülsüz yarışma yaptırabilir.

Örneğin; yıllara yaygın inşaat ve onarım işi yapan HAKYEMEZ İnşaat A.Ş. 13.05.2016 tarihinde okul inşaatı ihalesine girerek 3.500.000.-TL teklif vermiştir. HAKYEMEZ İnşaat sunduğu teklifte geçici teminat bedelini teklifin % 3’ü olarak belirtmiştir.

Buna göre geçici teklif bedeli;

Geçici teminat = Teklif Bedeli x % 3 = 3.500.000 x % 3 = 105.000.-TL‘dir

Kamu İhale Kanunu, ihaleye katılan yüklenicilerin bir anlamda aşırı düşük teklif vermelerini engellemek amacıyla her yıl Resmi Gazete’de eşik değerler ve parasal limitler tebliğini yayımlamaktadır. Eşik değer yaklaşık maliyet dikkate alınarak hesaplanmaktadır. Teklif edilen sonuçların değerlendirilmesi, yetkililer tarafından onaylanmasını müteakip ihale üzerinde bırakılan dahil tüm isteklilere bildirilir.

İhale komisyonu tarafından yapılan değerlendirmeler sonucunda ihale HAKYEMEZ İnşaat A.Ş. üzerinde kalırsa, sözleşme yapılmadan önce ihale bedelinin % 6’sı oranında kesin teminat bedelini nakit, senet ve mektup olarak yatırması gerekmektedir.

Kesin teminat bedeli şöyle hesaplanır.

Kesin teminat = İhale Bedeli x % 6 = 3.500.000.-TL x % 6 = 210.000.-TL‘dir.

İnşaat İşletmelerini Diğer Endüstri İşletmelerinden Ayıran Başlıca Özellikler

Endüstriyel işletmelerde üretim faaliyetleri genellikle fabrikalarda yapılır. Fabrikalar, bir üretim tesisi olarak bir takım üretim süreçlerini bir yerd e toplar. Kimi hallerde belirli aşamalardan geçerek yarı mamul ya da mamul durumuna gelen parçaların, önceden belirlenmiş bir yerde ve/veya fabrikada montajları yapılabilir. Çoğunlukla fabrikada imal edilen ürünler, birbirinin aynısı olduğu için otomasyon sistemi ağırlıklıdır. İnşaat işletmelerinde ise, diğer sanayi işletmelerindeki üretim, fabrika gibi sabit bir yerde değildir. Üretim yeri başlanan her inşaat işinde farklıdır. Üretim süreci, başlanan inşaat işinin kolay veya karmaşık olup olmaması, inşaat işinin başlanıldığı yerin iklim şartları ve coğrafi koşulları gibi parametrelerle doğrudan ilgilidir. Başlanılan bütün inşaat işleri yapısından dolayı çeşitli farklılıklar gösterir ve inşaat işlerinde otomasyon imkânından yararlanmak mümkün değildir.

İmalat yapılan işletmelerde imalat yeri ile merkez genellikle farklı yerde değildir. Bundan dolayı bu bölümler arasındaki iletişim bakımından büyük zorluklar oluşmaz. Oluşan gelişmelerden veya arızalardan bu bölümlerin hemen haberi olur. Fakat bu gibi haller inşaat işletmeleri bakımından olası değildir. Üretim yeri başlanılan tüm işlerde değişiktir. Üretim yeri ile merkez çoğunlukla birbirine uzaktır. Şantiye ve merkez ofis arasında daima bir iletişim olması gerekmektedir. İletişim telefon, faks, elektronik posta veya kurye vasıtasıyla belirli sürelerde yapılabilir. İletişim vasıtaları ile şantiyeler, merkez ofis tarafından yerine getirilmesi istenen, istek ve talepleri için, merkez ofise bildirimde bulunurlar. Merkez ofis, şantiye tarafından istenenlerin gerçekleşme durumları ile ilgili olarak, ilgili bulundukları şantiyeleri belirli sürelerde raporlarla bilgilendirir. Merkez direktifleri de tüm şantiyelere bildirilir (Burcu ADİLOĞLU, a.g.t., s.9 – 10).

Üretim süreci bakımından inşaat işletmeleri ile diğer sanayi işletmeleri arasında karşılaştırma yapılacak olursa, inşaat işletmelerinde üretim süreci çoğunlukla bir yıldan uzun sürmekte, inşaat işleri yıllara yaygın olarak meydana gelmektedir. İnşaat işlerinde başlanılan işlerin büyük olması ve yapısının bütün işlerde farklı olması nedeniyle inşaat işletmeleri başladıkları işlerin bir kısmını taşeron firmalara yaptırırlar. Taşeron firmalar, bazı konularda uzman eleman işgücüne sahiptirler. İnşaat işletmeleri, işlerinin bazı bölümlerini alakalı oldukları hususlarda daha çok teknik bilgi ve ustalığa haiz kişilere yaptırmak suretiyle, daha nitelikli ve daha ekonomik bir iş meydana getirmek istemektedirler. Bu sayede inşaat işletmelerinde zaman kaybı olmamakta, böylece bütün dikkatlerini uzman oldukları konularda toplamaktadırlar. Ama taşerona verilen işlerde de işlerin zamanında yerine getirilememesi riski ya da işlerin beklenen kalitede olmaması riski bulunduğundan, bu tür riskler inşaat şirketlerinin maliyet ve kalitesizlik bakımından bulundukları piyasada itibarlarını kaybetmelerine yol açabilir. Sanayi işletmelerinde imal edilen ürünler depolanabilip saklanabilmektedir. Bulundukları piyasadaki değişim ve beklentiler doğrultusunda imalat yapabilmekte ve bu şartlar ışığında, ellerindeki stokları belirli bir düzeyde bulundurabilmektedirler. Fakat inşaat işletmelerinde gerçekleştirilen işlerin stoklanması muhtemel değildir. İnşaat işletmelerinde stoklara, inşaat işlerinde yararlanılacak olan çimento, demir, tuğla gibi hammadde ve yarı mamuller örnek olarak verilebilir (Burcu ADİLOĞLU, a.g.t., s.10-11).


Bunları da beğenebilirsin Yazarın diğer kitapları

Cevap bırakın