İnşaat İşletmelerinde Kullanılan Defterler

İnşaat İşletmelerinde Kullanılan Defterler

İnşaat İşletmelerinde Kullanılan Defterler

İnşaat işletmeleri,

  1. sınıf tacir konumundaysa:

✓ Yevmiye Defteri ✓ Büyük Defter (defter -i kebir)

✓ Envanter ve Bilanço Defteri

  1. Sınıf tacir konumundaysa:

✓ İşletme Defteri tutacaklardır.

İnşaat işletmeleri tabi oldukları sınıfa göre yukarıdaki defterler yanında şu defterleri de tutarlar:

✓ Şantiye (Günlük) Defteri,

✓ Röleve Defteri,

✓ Ataşman Defteri,

✓ Puantaj Defteri,

✓ Sürveyan Defteri,

✓ Yeşil Defter.

Bu defterler, 1979 yılında yürürlüğe giren Bayındırlık İşleri Kontrol Yönetmeliği’nin 8.2. maddesinde “kontrol mühendisliğince düzenlenecek, röleve, ataşman defteri, plankote, proje, hesap, tutanak, şantiye defteri ve işin yürütülmesi için” şeklinde geçmektedir.

Şantiye defteri; işin ilerleyişini, inşaata giren ihrazatı, fiyat farkına tabi gereçlerin çeşit ve miktarlarını, çalışan işçi sayısını ve çalışan makinelerin takip edildiği bir defterdir.

Röleve defteri ; Ataşman defterine kaydedilen inşaat işlemlerinin tamamlanmasından sonra denetçiler (sürveyanlar) tarafından sonuçların basit krokilerinin kaydedildiği defterlerdir.

Ataşman defteri; İnşaat esnasında esas projede olmayan işlerden, toprak altında kalma veya sökülüp atılma gibi ileride görünmeyecek şekilde kapanacak inşa kısımlarının (imalatın) şekil ve boyutlarını gösteren çizim ve sayısal bilgilere “ataşman” denir.

Puantaj defteri; İnşaatta çalışan iş görenlerin, çalıştıkları gün ve saatleri gösteren, ücret hesaplamalarında ve işin her hangi bir konudaki ayrıntısı hakkında bilgi edinilmesine yardımcı olacak bilgilerin kaydedildiği deftere “Puantaj Defteri” denir.

Sürveyan defteri; Sürveyan tarafından günlük olarak tutulacak olan bu defterin ilk sayfasına; İşin adı, İşin yeri, keşif bedeli, sürveyanın kimlik bilgileri yazılır. Bu deftere şu hususlar kaydedilir: İnşaat içinde çalışılan mahal, yapılan inşa işleri, inşaata o gün gelen malzemeler, o gün işyerinde bulunan makineler.

Yeşil defter , iki ara istihkak dönemi arasında yapılan inşaat işlerini ve çeşitlerini gösteren defterdir. Ayrıca söz konusu inşaat işlerinin yaklaşık maliyet hesaplamalarına dayalı hakediş tutarları da oluşturulur. Örnek bir yeşil defterde aşağıdaki bilgiler bulunur;

Ticari Belgeler

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde üzerinde durulması gereken ve ayrıc a açıklanmasına ihtiyaç duyulduğunu düşündüğümüz önemli belgeler; işin sözleşmesi, geçici ve kesin kabul tutanakları, hakediş raporları ve hakediş raporlarına istinaden düzenlenen hakediş faturalarıdır.

Vergi Usul Kanunu uyarınca işlemlerin belgelendirilmesi mecburidir. Çünkü işlemlerin ve kayıtların belgelendirilmesi sadece belge ile mümkün olabilir.

Kanunun kullanma zorunluluğu getirdiği belgelerin önceden kararlaştırılmış mecburi olan bilgileri içermemesi durumunda, bu belgeler düzenlenmemiş kabul edilir (Vergi Usul Kanunu, Resmi Gazete Tarihi:10.01.1961, Sayı:10703-10705, Madde:227). Ayrıca düzenlenmesi mecburi olan belgelerin noter tasdikli olarak kullanılması ya da maliye bakanlığı veya defterdarlık ile anlaşma yapmış anlaşmalı matbaalarca bastırılması mecburidir.

Fatura: Malı satan veya işi yapan tarafından müşteriye verilen bir ticari belge olan faturada; faturanın seri ve sıra numarası, tanzim tarihi, tanzim edenin adı soyadı veya unvanı, adresi, bağlı bulunduğu vergi dairesi ve hesap numarası, müşterinin adı soyadı veya unvanı, adresi, varsa vergi dairesi ve hesap numarası, (nihai tüketiciye yapılan satışlarda sadece müşterinin adı soyadı) malın veya işin türü, miktarı, fiyatı ve tutarı (nihai tüketiciye yapılan satışlarda satılan malların ayrı ayrı cins ve nevi itibariyle detaylı olarak yazılmasının zor olduğu hallerde gruplandırmak suretiyle belirtilmesi ve satılan malların ayrı gruplar şeklide tutarlarının yazılması yeterlidir), malın teslimi sırasında düzenlenmiş olsun ya da malın tesliminden sonra (VUK Madde: 231/5’e göre 7 gün içinde) düzenlenmiş olsun satılan malların teslim tarihi ve irsaliye numarası gibi bilgilerin bulunması şarttır. (Öcal, Erden, Işıklar, a.g.e., s.95).

Gider Pusulası: Birinci ve ikinci sınıf işletmeler, defter tutmak zorunda olan serbest meslek erbapları ve çiftçilerin vergiden muaf olan esnaflara yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları mallar için bir asıl ve bir suretten oluşan gider pusulası düzenleyerek işi yapan veya malları satan kişiye imzalattırarak aslını işi yapan veya malları satana vermek zorunda oldukları belgelerdir. Gider pusulasında; işin niteliği, cinsi, adedi, fiyatı, tutarı, toplamı, tevkif edilen vergi oranı, net tutarı, işi yaptıran ile yapanın ya da malı satın alan ile satanın adları (unvanları), adresleri, vergi dairesi ve varsa hesap numarası, işi yapanın imzası, seri ve sıra numarası ile düzenleme tarihi gibi bilgilerin olması gerekir (Vergi Usul Kanunu, Madde: 234).

Serbest Meslek Makbuzu: Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha halinde serbest meslek makbuzu düzenlemek zorundadır. Asıl olan nüsha müşteriye verilir, Serbest meslek makbuzlarında; seri ve sıra numarası, makbuzu verenin adı, soyadı veya unvanı, adresi, vergi dairesi ve hesap numarası, müşterinin adı, soyadı veya unvanı ile adresi, tutar ve tarih yazılır ve bu makbuzlar düzenleyen tarafından imzalanır (Vergi Usul Kanunu, Madde:236-237). İnşaat işletmeleri serbest meslek makbuzu düzenlemek zorunda değildir, ancak serbest meslek erbabından temin edecekleri bazı giderler için gider belgesi olarak kullanabilirler.

Ücret Bordroları: İşverenler her ay ödedikleri ücretler için ücret bordrosu düzenlemek zorundadırlar. Ücret bordrolarında en azından ücreti alanın adı soyadı, imzası (ücretin ödenmesinde makbuz alınıyor veya ödeme banka kanalıyla yapılıyorsa imzaya gerek duyulmaz), birim ücreti, ücret üzerinden hesaplanan vergiler, çalışma süresi veya ücretin alakalı olduğu süre ile bordronun ilgili olduğu ay yazılır. Bordro işletme sahibi veya müdürü ile bordroyu düzenleyen tarafından imzalanır. İşletmeler ücret bordrolarını, kendi gereksinimlerine göre serbestçe şekillendirip düzenleyebilirler (Vergi Usul Kanunu, Madde:238).

Sevk İrsaliyesi: Sevk irsaliyelerinde faturada olması gereken bütün şekil şartları aranmaktadır. Sevk irsaliyelerinde faturadan farklı olarak sadece bedel ve tutar bilgileri yer almaz. Satılan malın alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşındığı veya taşıttırıldığı hallerde satıcı tarafından; teslim edilen malın alıcı tarafından taşınması veya taşıttırılması halinde alıcının taşınan veya taşıttırılan mallar için sevk irsaliyesi düzenlemesi ve taşıtta bulundurması şarttır. Fatura düzenlense veya taşıtta bulundurulsa bile sevk irsaliyesi düzenlenecek ve taşıtta bulundurulacaktır. Sevk irsaliyesi en az üç nüsha olacak ve bunlardan ikisi taşıtta bulundurulacaktır (Öcal, Erden, Işıklar, a.g.e., s.99).

Vergi Levhası: Gelir Vergisi mükellefleri (kazancı basit usulde tespit edilenler dahil) ile sermaye şirketleri her sene Mayıs ayının sonuna kadar vergi tarhına esas olan kazanç tutarları ile bunlara isabet eden vergi tutarını gösteren vergi levhalarını merkezlerine, şubelerine, satış mağazalarına kolayca okunabilecek bir yere asmak mecburiyetindedir (Vergi Usul Kanunu, Madde:5). Vergi levhaları kanuni merkez ve bu adresten farklı yerdeki işyerine asılacaksa o işyerinin adresi de yazılır. Vergi türü gelir mi kurumlar mı mutlaka belirtilmelidir. Adi şirket, kollektif şirket ve adi komandit şirketlerde her ortak için ayrı vergi levhası asılmalıdır. Adres ve iş türü değişikliklerinde 1 ay içinde vergi dairesine bildirilmeli ve tasdik ettirilmelidir. İşe yeni başlayanlar da 1 ay içinde vergi dairesine bildirimde bulunmalıdır (142 Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, Resmi Gazete Tarihi: 19.02.1981, Sayı: 17256 Madde:II-III).

İstihkak (Hakediş) Raporları: Taahhüt edilen yapı inşaatlarında, sözleşmede belirtilen esas ve dönemlerde işin yapılan bölümü ile orantılı olarak iş sahibinden tahsil edilecek tutarların hesaplanmasını gösteren raporlara hakediş raporu adı verilir. Hakediş raporları ara ödemelere dayanak oluşturan belgelerdir ve yapılan ölçümlemeler kesin olmayıp tahmini verilere dayanır. Yapılan ölçümlemeler, her hakediş raporunda kümülatif olarak yapıldığından, daha önceki raporlarda bulunan ölçümleme hataları bir sonrakinde yok edilmiş olur. Düzenlendiği andan itibaren hak edilen bedelin hesabını gösteren raporlardır. Bundan dolayı, bir cari hesap özeti özelliğinde değildir ve ödeme ilişkilerini de göstermez. Hakediş raporları belli dönemlerde düzenlenir ve müteselsil sıra numaralı olmalıdır. Resmi belge olarak sayılmaz. Herhangi bir şekil şartına tabi değildir ve noter tasdiki veya anlaşmalı matbaalarda bastırılması şartı yoktur (Öcal, Erden, Işıklar, a.g.e., s.106).


Bunları da beğenebilirsin Yazarın diğer kitapları

Cevap bırakın